Trở về trang đầu môn học

Một số yêu cầu chính (mang tính gợi ý) để viết một bài tiểu luận nghiên cứu

Hướng dẫn này nhằm giúp cho sinh viên có định hướng tốt hơn khi bắt đầu viết bài tiểu luận của một môn học. Qua việc giao cho sinh viên viết một tiểu luận, người hướng dẫn sẽ giúp cho các sinh viên phát triển về (1)kiến thức, (2)kỹ năng suy nghĩ, tiếp thu có phê phán và nghiêm túc, khoa học, (3)kỹ năng nghiên cứu, (4)kỹ năng phân tích, và (5)kỹ năng viết

Ngoài ra, người cán bộ hướng dẫn còn yêu cầu ở sinh viên:

  1. Sự chính xác: chất lượng của bài nghiên cứu, bắt đầu từ sự chọn lọc các tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài, và sự tiếp thu có chọn lọc, phân tích đúng mực, từ đó chọn được đề tài hiện đang gây trở ngại trong việc Phát triển Nông thôn (PTNT) bền vững ở một địa phương nào đó (chiếm 70% tổng số điểm)
  2. Kinh tế: viết rõ ràng, súc tích, mạch lạc về đề tài sinh viên chọn theo một tổ chức nhất định (chiếm 20% tổng số điểm)
  3. Lưu loát: kiểu viết và lối hành văn, kể cả lỗi chính tả (chiếm 10% tổng số điểm)

Hãy nhớ rằng bạn đang chuẩn bị viết một bài tiểu luận để nộp cho thầy mình chứ không phải một bài ghi chép trong một buổi học đơn thuần. Nhiệm vụ của bạn là phản ánh qua bài viết lại những điều bạn đã tiếp thu qua phần giới thiệu trên lớp và nghiên cứu thêm tài liệu tham khảo bên ngoài (phần này rất quan trọng, vì không có trường nào hiện nay có thể giới thiệu hết các kiến thức của bất kỳ môn học nào), chứ không phải là để giấu giếm, che đậy cái mà mình biết trước những bạn khác. Do đó, tôi cũng sẽ cố gắng “phát huy sự dân chủ giữa thầy và trò, và ngay cả trò và trò”, “lấy sinh viên làm trung tâm” mà đăng tải các bài viết của các bạn một cách công khai để các bạn khác (cùng khóa và các đàn em của các bạn sau này) cũng như chính mình có điều kiện soi rọi lại (và học tập thêm) về quan điểm chuyên môn của môn học này qua từng thời gian khác nhau, có sự góp ý (qua comments trực tiếp của tôi trong từng file tiểu luận).

Mười bước để xây dựng một tiểu luận tốt (phần in nghiêng là phần gợi ý, mẹo vặt)

1.  Cố gắng xác định và cô đọng câu hỏi nghiên cứu và tự mình trả lời những câu hỏi đó theo kiến thức hiện tại bạn đang có. Những câu hỏi này sẽ trở thành bài viết của bạn, và cũng là tiền đề gợi ý cho bạn những tài liệu tham khảo thêm trong quá trình viết. Hãy khống chế các câu hỏi này cho phù hợp với các quy định khác về thời gian cho phép thực hiện và yêu cầu của môn học nhé! Đừng đặt ra câu hỏi quá lớn, để rồi không có thời gian hoàn thành tốt tiểu luận.

2.  Thực hiện bước đầu tìm tài liệu tham khảo để xếp đề tài dự kiến của bạn vào một bối cảnh nghiên cứu nào đó hiện có nhiều người quan tâm. Một đề tài nghiên cứu hay cách mấy mà không được đa số quan tâm cũng trở nên vô giá trị. Hãy thường xuyên theo dõi các nguồn tài liệu tham khảo này, tốt nhất là lưu vào máy tính của bạn. Chắc chắn bạn sẽ cần đến chúng trong khi viết tiểu luận. Bạn sẽ thấy rằng mình sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian sau này.

3.  Suy nghĩ nhanh và tích cực các tranh luận khoa học và giải pháp giải quyết vấn đề đó bằng các quan điểm khác nhau (thông qua các tài liệu đã tham khảo), bao gồm luôn quan điểm riêng của bạn về việc đó. Nếu không đưa ra được quan điểm riêng của mình chứng tỏ bạn chưa am hiểu về vấn đề đó. Cần đầu tư thời gian nhiều hơn để tham khảo tài liệu.

4.  Bắt đầu nghiên cứu. Ghi nhận lại các suy nghĩ của bạn trong một quyển sổ riêng, hay tốt nhất trong máy vi tính (cùng một tập tin). Tổ chức các ghi chú này theo hệ thống nguồn tài liệu tham khảo hay đề mục dàn bài (dự kiến) tiểu luận bạn đang viết để dễ kết nối sau này khi viết bài. Quá trình này diễn tiến lien tục trong suốt quá trình viết bài.

5.  Điều chỉnh hay định hướng lại các mệnh đề/phát biểu chính trong tiểu luận để thích hợp hơn với quan điểm hay kiến thức mới bạn vừa tiếp thu qua nghiên cứu tài liệu tham khảo.

6.   Khởi tạo một dàn bài tổng quát gồm các đề mục chuyên môn chính quanh các lý luận chính có liên quan đến đề tài, trong đó không xem nhẹ các quan điểm trái ngược. Dùng dàn ý này để cân nhắc số trang tổng số mà bạn sẽ viết. Nếu bạn chưa đủ cơ sở (hay niềm tin, hay bài viết dự kiến sẽ còn rất ngắn), hãy cố gắng tìm thêm các tài liệu tham khảo khác có liên quan đến đề tài, với các thông tin mới.

7.  Nếu bạn đã lưu các ghi chú (xem điểm 4) vào máy tính, đây sẽ là một lợi thế. Cắt & dán (hay đánh máy vào nếu bạn lưu các ý này vào quyển sổ) các suy nghĩ của bạn vào tiểu luận. Cùng lúc đó, nhớ cung cấp các tài liệu mà bạn đã tham khảo có liên quan đến các suy nghĩ đó.

8.  Đây có lẽ là việc làm tốn nhiều thời gian nhất. Viết bản thảo (nháp) đầu tiên theo dàn bài chi tiết bạn đã lập ra trước đó. Nên nhớ rằng bạn có thể chỉnh sửa bất kỳ lúc nào sau này, nhưng không phải là lúc này. Biến các suy nghĩ (ý chính mà bạn đã ghi nhận) thành câu văn/đoạn văn hoàn chỉnh. Ngắm nghía xem các từ khóa có nằm trong câu đó không? Từ khóa đó có đúng với chuyên môn bạn đang nghiên cứu không? Hãy hết sức chú ý đến yếu tố khởi đầu (của một bối cảnh, tổ chức) và điểm kết thúc (để phân tích)

9.  Kiểm tra sự chính xác của bản thảo này. Viết lại và đào sâu thêm ở các điểm bạn thấy còn nông cạn quá. Nhớ luôn trích dẫn các tài liệu tham khảo trong khi viết. Đây sẽ là cơ sở để bạn có thể kiểm tra lại dễ dàng sau này khi hoàn thiện tiểu luận của mình

10. In bản thảo đã viết xong ra, kiểm tra thật kỹ lỗi chính tả, văn phạm và phép chấm câu. Chỉnh sửa chúng ngay trên bản thảo, xong có thể đọc lớn để phát hiện những chỗ chưa rõ ràng và súc tích.

Nguồn tài liệu tham khảo: có 2 nguồn chính

Tài liệu sơ cấp: nhóm tài liệu này bao gồm báo chí, các nghiên cứu trước, các số liệu thống kê chính thức, các nghiên cứu lý thuyết, v.v…

Tài liệu thứ cấp: là các nghiên cứu làm rõ các nghiên cứu khác.  Ví dụ như một bài tạp chí khoa học phân tích một lý thuyết của một người nào đó, hay một bài tài liệu tham khảo.

Một số mẹo vặt để tìm và đánh giá sự tin cậy của các nguồn tài liệu tham khảo

1.  Tham khảo có phê phán một cách nghiêm túc các nguồn trên mạng Internet. Đôi khi các quan điểm bạn đang quan tâm đến rất lý thú nhưng hoàn toàn không có cơ sở tin cậy. Tốt hơn hết, hãy dùng các tạp chí chuyên ngành (hiện nay trường Đại Học An Giang đang truy cập toàn văn vào hơn 500 tạp chí nổi tiếng của thế giới có liên quan đến Nông nghiệp và PTNT). Các loại báo chí trực tuyến như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VNExpress, v.v… đều có tính thời sự là chính, và rất thường được kết luận thông qua các "sự kiện nóng bỏng" mang tính thời sự là chính (tin tức mà!), chứ không (ít khi) từ các kết quả nghiên cứu khoa học chính thống. Cần tránh việc khẳng định các quan điểm khoa học thông qua một tờ báo trong một tiểu luận khoa học!

2.  Đọc các tài liệu tham khảo từ các tác giả nghiên cứu trước đây trong các giáo trình và tạp chí đầu ngành nổi tiếng. Điều này sẽ định hướng cho các bạn rất tốt vào các nguồn tài liệu tham khảo có giá trị khác. Đây là cách đi tắt thông minh và nhanh nhất.

3.  Nếu bạn có điều kiện tiếp xúc với các chuyên gia đầu ngành về vấn đề bạn đang nghiên cứu, hãy mạnh dạn hỏi họ (tại sao không nhỉ?).

4.  Đối với những loại tài liệu tham khảo có liên quan chính đến số liệu, thống kê, các sự kiện hiện hành, cần săn lùng các thông tin cập nhật mới nhất (ví dụ như ở khoảng giữa năm 2006 trở về sau (tức thời điểm này), quyển Niên giám Thống kê của tỉnh An Giang (và các tỉnh khác cũng thế) mới nhất sẽ là quyển của năm 2005!). Có như vậy thì trong phần kiến nghị (cho tương lai), các đề nghị của bạn mới có sức thuyết phục người đọc (bạn là người biết chuyện và quan tâm thật sự đến đề tài bạn viết)!

5.  Đừng ngại dùng các công cụ phân tích hay khung lý thuyết (ngành xã hội học) để tô điểm thêm cho các giải đoán hay suy luận của bạn, kèm theo các trích dẫn từ các nghiên cứu trước đó.

Lưu ý về cách dùng đoạn văn: bạn hãy tổng hợp một số quan điểm chuyên môn lại để tách bài viết theo nhiều đoạn văn khác nhau, một đoạn văn được xác lập khi chứa một quan điểm độc lập nào đó. Quan điểm đó có thể là một ví dụ, mô tả, tường thuật, định nghĩa, luận điểm, tổ chức/cấu trúc, hay một phân tích.

“Một đoạn văn đại diện cho một “đơn vị tư duy” trong một luận cứ” (theo Harvey, 1974)

Bắt đầu bài viết: đây là giai đoạn khó khăn nhất của tiến trình viết báo cáo. Một số gợi ý bạn có thể làm là:

Chấm dứt bài viết: đôi khi bạn có thể lâm vào cảnh bối rối không biết chấm dứt bài tiểu luận như thế nào. Hãy nghĩ đến một số điểm sau đay:

 

Trở về trang đầu môn học

 

Võ-Tòng Anh

Khoa Nông Nghiệp và Tài Nguyên Thiên Nhiên

Đại Học An Giang

Cập nhật lần cuối vào 26-01-2008 09:10 AM